Cách Lập Bàn Thờ Và Cách Cúng Tổ Nghề

Tổ nghề (hay còn gọi là Đức Thánh Tổ, Tổ sư) là người có công lao trong việc sáng lập và truyền bá một nghề nào đó. Nhằm tôn trọng và tưởng nhớ đến những việc mà họ đã làm, những người làm nghề thế hệ sau đã suy tôn họ gọi là tổ nghề. Tổ nghề thông thường là những người có thật và được con cháu đời đời làm nghề thờ cúng để tỏ lòng kính trọng và mong muốn phát triển hơn nữa trong ngành nghề mình đã lựa chọn. Việc thờ cúng Tổ nghề tưởng chừng như đơn giản tuy nhiên có thật sự như vậy không thì mời các bạn cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé!

Cách lập bàn thờ tổ nghề

Bàn thờ thần linh, gia tiên nói chung và bàn thờ tổ nghề nói riêng đều có những nguyên tắc chung khi lập. Dưới đây là một số những lưu ý mà các bạn cần cẩn trọng khi lập bàn thờ.

Không kê bàn thờ hướng trực tiếp với cửa: Bạn nên tránh kê bàn thờ trực diện với cửa ra vào hoặc dưới cửa sổ. Theo quan niệm phong thủy, việc sắp đặt này sẽ làm thoát khí tốt, không đem lại may mắn. Trong trường hợp không thể sắp đặt bàn thờ ở hướng nào khác, thì bạn cần thiết kế một tấm rèm che xung quanh bàn thờ để tránh bàn thờ nhìn thẳng ra cửa.

các ngày giỗ tổ nghề
Tranh tổ nghề đắp bột

Không đặt bàn thờ ở lối đi lại: Bàn thờ là nơi tôn nghiêm rất cần không gian yên tĩnh, thanh tịnh. Bàn thờ đặt ở gần lối đi sẽ có âm thanh ồn ào, nhiễu nhương ảnh hưởng đến may mắn và tài lộc của gia chủ. Cũng vì lý do này các bạn không nên đặt phòng thờ bên cạnh hoặc bên dưới phòng trẻ em, sân chơi của trẻ. Sự hiếu động của trẻ sẽ làm mất đi sự tĩnh tại, trang nghiêm cần thiết cho không gian thờ cúng.

Không kê bàn thờ gần nhà vệ sinh, nhà tắm: Bàn thờ là nơi linh thiêng cần tránh những nơi ô uế, bẩn thỉu. Khi đặt bàn thờ các bạn cần tuyệt đối tránh để bàn thờ gần nhà vệ sinh, nhà tắm hay gần cống thải… Sở dĩ điều này là tối kỵ vì việc đặt bàn thờ tại nơi ô nhiễm như vậy sẽ gây tội bất kính với thần linh, với vị tổ mình thờ cúng. Trước khi thờ cúng bạn cũng nên dọn lại không gian xung quanh khu vực thờ cho sạch sẽ, gọn gàng.

Không đặt bàn thờ quá lộ liễu: các bạn nên tránh bố trí bàn thờ tại nơi mà người ngoài vừa bước vào đã có thể nhìn thấy ngay được, việc sắp đặt này sẽ làm giảm sự trang nghiêm, thanh tịnh cần có tại không gian này. Nếu nhà có nhiều tầng, bạn nên sắp xếp bàn thờ tại tầng trên cùng sao cho ban thờ không bị các phòng ốc khác đè lên. Nếu nhà bạn là chung cư hoặc tập thể một tầng thì nên bố trí bàn thờ ở nơi cao, tránh góc nhìn trực diện với cửa ra vào.

Bạn nên sắp xếp sao cho phía trước bàn thờ là các không gian trang trọng, phía sau là các không gian phụ khác như cầu thang hoặc các không gian như sân phơi, kho. Trường hợp không đặt bàn thờ tại tầng thượng bạn nên tránh phía dưới bàn thờ là gian bếp; phía trên là nhà tắm, nhà vệ sinh, giường ngủ hoặc vị trí của các vật nặng nề đè lên.

Bàn thờ phải luôn được giữ gìn sạch sẽ, thông thoáng và thường xuyên thắp nhang. Không gian thờ tự phải thông thoáng. Bàn thờ không nên bố trí quá cao hoặc quá thấp tránh ảnh hưởng đến việc thờ cúng.

Bạn cũng có thể tăng thêm sinh khí cho nơi thờ tự bằng cây xanh. Bạn có thể lựa chọn cây kim tiền, phát lộc hoặc một số loài cây sống trường, dễ sống, tránh những loài cây có gai và khó chăm sóc, dễ chết. Việc đặt các loài cây mang ý nghĩa tốt gần bàn thờ sẽ giúp tăng thêm phúc lộc cho gia chủ. Nếu có điều kiện hơn thì bạn có thể tạo một không gian sơn thủy và cây cối cạnh khu vực thờ tự vì theo quan niệm dân gian, nơi sơn thủy hữu tình là nơi có nhiều sinh khí, tạo phước lành cho mọi người.

Bày trí trên bàn thờ tổ nghề

Tùy theo kích thước ngôi nhà, điều kiện kinh tế, sinh hoạt… mà việc bày trí bàn thờ tổ nghiệp có thể khác nhau. Thông thường, tranh tượng thờ sẽ được bố trí tại nơi cao nhất trong bàn thờ và không bị khuất bởi bất cứ vật gì. Bàn thờ sẽ có từ 1 đến 3 bát hương. Phía trước bát hương bạn có thể bày đài nhỏ và ba chén đựng nước sạch. Hai bên bàn thờ sẽ là là hai đĩa bày hoa quả tươi và trầu cau, hoặc tiền vàng mã. Phía sau bát hương bạn sẽ bày bình cắm hoa, hương và nến.

Thông thường hoành phi sẽ được sơn son thiếc vàng, hay cuốn thư. Nếu muốn treo hoành phi bạn cần dành một phần trang trọng nhất trong gian thờ để treo lên. Hai bên bàn thờ có thể bố trí hai câu đối ghi lại những lời răn dạy hoặc những lời chúc phúc, cầu mong an khang, thịnh vượng.

Khi đặt bàn thờ, bạn cũng cần xem xét các yếu tố phong thuỷ để đảm bảo may mắn và tài lộc. Bạn có thể căn cứ vào mệnh của gia chủ để chọn hướng đặt bàn thờ cho tốt: Người mệnh Đông tứ trạch thì bàn thờ hướng vào một trong 4 hướng Khảm (Bắc), Tốn (Đông Nam), Chấn (Đông), Ly (Nam). Người mệnh Tây tứ trạch thì bàn thờ hướng vào một trong 4 hướng Đoài (Tây), Càn (Tây Bắc), Cấn (Đông Bắc), Khôn (Tây Nam).

Cách cúng tổ nghiệp

Thông thường đồ lễ cúng tổ nghề sẽ bao gồm những món đồ đặc trưng đại diện cho ngành nghề đó. Ngoài ra, để tỏ lòng thành, tôn kính những người nghệ nhân thế hệ sau còn cúng những món đồ mà tổ nghề của họ ưa thích như một món ăn hay loại hoa cụ thể nào đò. Nói chung, tuỳ ngành nghề, tuỳ tổ nghề khác nhau mà các bạn lựa chọn lễ vật và bày trí thờ cúng cho phù hợp. Tuy nhiên, cách cúng hầu hết sẽ là như nhau bao gồm 4 việc:

Cúng là khi bạn bày hoa, quả, nước, rượu, cỗ, chén bát, đũa… lên bàn thờ rồi thắp hương, thắp đèn, đốt nến, khấn, vái, hay lạy để tỏ lòng hiếu kính đối với tổ nghề.
Khấn là lời cẩu khẩn, mong mỏi muốn gửi đến Tổ nghề. Thường mọi người sẽ lầm rầm lời khấn trong miệng và sẽ kêu cầu Tổ nghề lắng nghe mình. Lời khấn sẽ bao gồm ngày tháng năm, nơi làm lễ, lý do cúng lễ, và lời cầu xin hay lời hứa sẽ thực hiện trước bàn thờ tổ nghề.

Vái được xem như là lời chào kính cẩn gửi đến vị tổ nghề. Các bạn sẽ vái ngay sau khi khấn, đó cũng là lí do tại sao có cụm từ “khấn vái”. Vái thường được áp dụng khi đứng, khi cúng lễ ngoài trời. Vái dùng thay thế cho lạy trong nhiều trường hợp. Bạn cần chắp hai bàn tay lại để trước ngực rồi đưa lên ngang đầu, hơi cúi đầu và khom lưng xuống rồi sau đó ngẩng lên, đưa hai bàn tay xuống lên theo nhịp lúc cúi xuống khi ngẩng lên. Tuỳ từng phong tục mà bạn sẽ vái 2, 3, 4 hay 5 cái.

Lạy là hành động bày tỏ lòng tôn kính hết mực chân thành đối với vị tổ nghề của mình. Lạy thường được áp dụng tại gia hoặc ở các lễ lớn có bố trí vị trí quỳ lạy thích hợp. Cũng như vái, lạy thể hiện sự kính cẩn, nghiêng mình trước vị tổ nghề tôn quý nhưng ở mức độ cao hơn.

Các ngày giỗ tổ nghề

Việc cúng Tổ làng nghề hiện nay đã bị mai một khá nhiều. Một số làng nghề, việc cúng tổ nghề gần như bị lãng quên. Tuy nhiên đi đôi với việc khôi phục các làng nghề ở nước ta, các lễ giỗ Tổ nghề cũng đang được phục hồi dần. Rất nhiều lễ cúng Tổ được tổ chức với quy mô lớn, hoành tráng, thu hút đông đảo người tham dự. Bên cạnh việc cúng bái các lễ giỗ Tổ nghề còn tổ chức vui chơi, giải trí như: hát tuồng, đấu vật, cờ tướng, đá gà…chẳng khác gì ngày hội. Có thể kể đến như:

Hội làng Thị Tứ thuộc thị trấn Đập Đá, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định mở vào ngày 12 tháng 2 âm lịch để tưởng nhớ công ơn ông Đào Giã Tượng, là Tổ nghề rèn, đã có công truyền nghề cho dân làng. Sau lễ có các sinh hoạt vui chơi, ca hát, múa lân.

Hội làng La Xuyên ở xã Yên Ninh, huyện ý Yên, tỉnh Nam Định mở vào ngày 11 tháng 3 âm lịch để giỗ Lão La, ông Tổ nghề chạm gỗ truyền thống nổi tiếng ở Sơn Nam Hạ. Lão La từng theo giúp vua Lê Đại Hành và hy sinh ở trận mạc.

Hội làng Bưởi ở xã Đại Bái, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh mở vào 3 ngày trong năm, là ngày mùng 6 tháng 2, 16 tháng 8 và 29 tháng 9 âm lịch để giỗ ông Tổ nghề gò đồng là ông Nguyễn Công Truyền, sống vào khoảng thế kỷ X – XI, là một võ quan triều Lý, khi về hưu chế ra nghề gò đồng rồi truyền dạy dân làng.

Hội lễ đồng thời là ngày giỗ tổ nghề kim hoàn được tổ chức hàng năm tại quận 5, TP. Hồ Chí Minh vào mùng 7 đến mùng 9 tháng 2 âm lịch. Đây là giỗ tổ nghề kim hoàn dành riêng ở khu vực Nam Bộ. Ngoài lễ còn tổ chức biểu diễn văn nghệ. Đông đảo thợ kim hoàn các nơi về đây dâng hương lễ Tổ và trao đổi kinh nghiêm trong nghề.

Hàng năm cứ đến dịp 12/8 (âm lịch), giới nghệ sĩ có nhiều hoạt động để tưởng nhớ những bậc tiền bối trong nghề còn gọi là Giỗ tổ nghề sân khấu. Họ sẽ mang lễ vật đến các sân khấu lớn dâng lên tổ nghề với mong muốn có một năm làm việc thuận buồm xuôi gió.

Ngoài ra còn có các ngày tổ nghề khác như tổ nghề may, tổ nghề du lịch, tổ nghề buôn bán, tổ nghề xây dựng, tổ nghề tài xế…

Lễ vật cho từng tổ nghề

Tuỳ từng ngành nghề mà các bạn chuẩn bị lễ vật khác nhau. Thông thường lễ vật sẽ là các đồ vật đặc trưng của ngành nghề đó. Bạn cũng có thể chuẩn bị lễ vật là những món đồ mà vị tổ đó ưa thích như các món ăn, các món đồ thường dùng của vị tổ đó…lễ vật cũng có thể chỉ là những món đồ giản dị bình thường như các món quà quê…miễn là nó được dâng lên với tấm lòng thành kính nhất hướng tới vị tổ nghề của mình. Các bạn nên nhớ tấm lòng là quan trọng hơn cả nên tuỳ theo điều kiện kinh tế cá nhân các bạn hãy lựa chọn những món quà phù hợp, tránh xa hoa lãng phí.

Giỗ Tổ nghề thực chất là hoạt động thể hiện tinh thần “uống nước nhớ nguồn”, “tôn sư trọng đạo” đối với các bậc tiền nhân có công sáng lập và truyền dạy nghề nghiệp. Đây cũng là dịp các nghệ nhân cùng chung một lĩnh vực khắp nơi tề tựu đông đủ giúp khuyến khích giữ gìn nghề và hỗ trợ lẫn nhau trong công việc làm ăn. Giỗ Tổ các nghề hiện nay chính là một nét văn hóa truyền thống đặc biệt cần được giữ gìn và phát huy mãi về sau.

Nếu quý khách có nhu cầu thỉnh tranh để thờ cúng tổ nghề, tổ nghiệp của mình xin vui lòng liên hệ cơ sở sản xuất tranh tượng Phật Mandala để đặt hàng.

Ngoài ra còn có tranh bát mã truy phong, tranh cửu huyền thất tổ để quý khách tham khảo thêm.

Hotline : 0981.993.020

Facebook : https://www.facebook.com/TranhTuongPhatMandala/

Quý đạo hữu Phật tử có nhu cầu thỉnh tranh, tượng Phật vui lòng liên hệ hotline 0981.993.020 hoặc tham khảo các mẫu tranh tượng tại Fanpage : https://www.facebook.com/pg/TranhTuongPhatMandala/photos/