Trí thức và trí tuệ khác nhau thế nào ?

Có bao giờ bạn tự hỏi, trí thức và trí tuệ có gì khác nhau không ? và khác như thế nào ? Tại sao trong Phật giáo chỉ nói về trí tuệ mà không đề cập đến trí thức ? Trong bài viết này chúng ta sẽ cùng tìm hiểu rõ.

trí tuệ phật giáo

Theo Phật giáo, nếu xét về hiện tượng nhận thức, so sánh giữa trí thức và trí tuệ thì có khác. Còn nếu xét về mặt bản thể thì không. Bởi thức không ngoài trí mà có. Như sóng không rời nước mà có. Nhưng sóng không phải là nước, mặc dù nước vẫn ngầm có trong sóng. Vì vậy giữa sóng và nước không thể xác định là một hay là hai được. Nói theo lý bất nhị thì sóng tức là nước và nước tức là sóng. Vì hai thứ nói một là sai mà nói hai thì không đúng. Giữa trí và thức cũng vậy. Đứng về mặt hiện tượng, thì nói là Thức. Đứng về mặt bản thể, thì nói là Trí. Nói cách khác, Thức là dụng mà Trí là Thể.

Mặc dù vậy, nếu xét theo nghĩa thông thường mà người ta thường nói, giữa trí thức và trí tuệ trong Phật giáo dùng thì nghĩa của nó khác xa. Do trí thức của người đời nói, đó là thứ trí thức được tích tụ kinh nghiệm mà có. Dễ hiểu hơn thì trí thức là do tập luyện bởi môi trường xung quanh mà có. Như tiếp thu kinh nghiệm trong các lĩnh vực đời sống trong xã hội, nhà trường, gia đình. Trong Phật giáo gọi đây là Hữu sư trí. Nghĩa là loại trí do vay mượn bên ngoài mang vào mà có.

Ngược lại, trí tuệ được gọi là Vô sư trí, nghĩa là trí tuệ không phải do vay mượng bên ngoài mà có được. Bản thân tự có sẵn, nhưng không được thể hiện vì phiền não lấn át, ngăn lại. Nếu như phiền não không còn, thì trí tuệ sẽ được lộ rõ. Ví dụ như bản chất của gương là trong sáng, nhưng vì bị bụi bám quá nhiều, nên ánh sáng của gương không tỏ rõ được. Bản chất của trăng là sáng, nhưng bị mây che dày đặc, nên ánh sáng của trăng không soi rọi được. Bụi hết thì gương sáng, mây tan thì trăng hiện. Tương tự như vậy, mây vô minh phiền não không còn, thì mặt trời trí tuệ sẽ hiện ra. Vì đặc tính đó mà Phật giáo gọi là trí tuệ bát nhã, hoặc Phật tính…Nói vậy là để giải thích với trí tuệ mà đôi khi mọi người cũng hay đề cập đến.

Nói chung, trí thức còn trong phạm vi phân biệt, có được do kinh nghiệm xã hội mà có. Đây là thứ trí thức thuộc Hữu lậu pháp, hay thế trí biện thông. Còn trí tuệ là cái trí sẵn có không do vay mượn bên ngoài. Trí này khi phát sáng hoàn toàn, không còn một chút vô minh phiền não che ngăn, thì gọi đó là trí tuệ cứu cánh, nghĩa là Phật quả.

Quý đạo hữu Phật tử có nhu cầu thỉnh tranh, tượng Phật vui lòng liên hệ hotline 0981.993.020 hoặc tham khảo các mẫu tranh tượng tại Fanpage : https://www.facebook.com/pg/TranhTuongPhatThienTam/photos/